Arthur Vlot · 14 juli 2026
Huishoudens en ondernemers die weigeren hun oude draaischijfmeter te vervangen door een digitale meter, kunnen een boete krijgen van maximaal 1650 euro. Alle oude draaischijfmeters moeten voor eind 2027 vervangen worden door slimme meters.
Meewerken aan vervanging van een analoge energiemeter is volgens de nieuwe Energiewet verplicht. Toch weigeren sommige mensen mee te werken, omdat ze met hun oude meter voordelig stroom kunnen terugleveren aan het net.
Huishoudens en ondernemers met een draaischijfmeter krijgen in 2026 of 2027 een brief van hun netbeheerder om een afspraak te maken voor vervanging. Wie na zes weken geen afspraak heeft gemaakt, wordt gemeld bij de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI).
De RDI stuurt dan eerst een herinnering. Bij blijvende weigering kan de inspectie dwangsommen opleggen. Deze zijn 100 euro per keer voor huishoudens zonder zonnepanelen en 550 euro voor huishoudens met zonnepanelen.
De RDI controleert elke drie weken of de meter inmiddels is vervangen. Zo niet, dan brengt de organisatie het bedrag opnieuw in rekening. Dit kan maximaal drie keer gebeuren, wat neerkomt op 300 euro voor huishoudens zonder zonnepanelen en 1650 euro voor eigenaren van zonnepanelen.
Na deze drie boetes kan de RDI opnieuw een procedure starten. De boetebedragen zijn gebaseerd op het financiële voordeel dat mensen kunnen halen bij het uitstellen van de vervanging. De RDI kan de bedragen aanpassen als de marktomstandigheden veranderen.
Er zijn nog zo'n 500.000 adressen waar een digitale éénrichtingsmeter of analoge (Ferraris) energiemeter hangt. Zo'n ouderwetse draaischijf kan terugdraaien als je zonnestroom teruglevert aan het net. En dat is precies de reden dat sommige zonnepanelenbezitters stelselmatig een nieuwe digitale meter weigeren.
Op 1 januari 2027 stopt namelijk de salderingsregeling en kun je zelf teruggeleverde zonnestroom niet meer wegstrepen tegen stroom die je later afneemt. Daarom willen zonnepaneelbezitters graag hun analoge draaischijf behouden, want die draait achteruit en zo kun je blijven salderen.
Tot nu toe waren er geen sanctiemogelijkheden als mensen een digitale energiemeter weigerden, maar nu kost het dus wel geld. Heb je geen zonnepanelen, dan is de dwangsom 100 euro. Elke drie weken wordt gecontroleerd of je de energiemeter al hebt laten vervangen. Zo niet, dan wordt de dwangsom verhoogd naar maximaal 300 euro.
Heb je zonnepanelen, dan is de dwangsom voor de overtreding een stuk hoger. Je betaalt dan eerst 550 euro. En iedere drie weken wordt het bedrag verhoogd tot een maximum van 1650 euro.
Ook al heb je de dwangsom betaald, dan blijf je verplicht om mee te werken aan de energiemeterwissel. Wanneer iemand stelselmatig blijft weigeren, kan de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) opnieuw een last onder dwangsom opleggen.
In de Energiewet staan de eisen voor energiemeters, die moeten het energieverbruik en de eventuele teruglevering van zonnestroom apart meten en registreren. De zes regionale netbeheerders willen graag weten hoeveel stroom we met zijn allen verbruiken en terugleveren om zo een betere inschatting te kunnen maken van de belasting van het overvolle stroomnet.
Ook moeten verouderde digitale meters, die communiceren via het 2G-netwerk, vervangen worden. Netbeheerders stoppen vanaf 2029 met dit oude gsm-netwerk. Het gaat in totaal om 2,2 miljoen meters.
Daarnaast ligt er een voorstel van Netbeheer Nederland bij de Autoriteit Consument en Markt (ACM) om vanaf 2029 te rekenen met tijdsafhankelijke nettarieven. Je gaat dan verschillende prijzen betalen op het moment dat je stroom gebruikt. Wie veel elektriciteit gebruikt in de piekuren (tussen 16 en 21 uur) betaalt meer dan overdag op een minder druk tijdstip. Ook hiervoor heb je digitale energiemeters nodig.
Wie nog een analoge of digitale éénrichtingsmeter heeft, krijgt een brief van de regionale netbeheerder (Enexis, Liander, Stedin, Coteq, Rendo of Westland Infra). De vervanging verloopt in drie stappen, met oplopende kosten naarmate je langer wacht.
Wie nergens op ingaat, krijgt uiteindelijk te maken met de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI). De RDI stuurt één of meerdere herinneringsbrieven en wie na herhaalde verzoeken de digitale meter blijft weigeren, krijgt een last onder dwangsom opgelegd.
Privacy is ook lang een discussiepunt geweest om een digitale meter te weigeren. Alleen een slimme meter kan op afstand uitgelezen worden door de netbeheerder, maar hier moet je wel toestemming voor geven.
Heb je een digitale energiemeter zonder uitleesfunctie, dan moet je nog steeds ieder jaar je meterstanden zelf doorgeven. En zonder slimme meter kun je geen gebruik maken van een dynamisch energiecontract.
Heb je vragen over de Energiewet, de meterwissel of de keuze tussen een digitale meter of een slimme meter? Dan kun je contact opnemen met het klantcontactcentrum van de RDI via info@rdi.nl of via 088 041 6000.
Voor vragen over het inplannen van een vervangingsafspraak of technische vragen over de vervanging of over de energiemeters die zij installeren, neem je contact op met je eigen netbeheerder.
Meer weten? Kijk op rdi.nl voor de officiële uitleg over de vervangingsplicht.
Arthur Vlot
Arthur is de cijfer- en marktanalist van Gelijkvergelijk, het type dat een avond kan wegdromen bij tankers op de wereldkaart. Hij schrijft over marktvooruitzichten, beleid en disruptieve technologie.
Meer over Arthur ›Je e-mailadres blijft privé en wordt niet bij je reactie getoond.
