Gasprijs in twee weken 20 procent duurder: wat dit betekent voor je contract

Gas kost op de beurs nu € 0,85 per kuub. Op 1 oktober was dat nog € 0,71. In twee weken is de prijs dus met een vijfde gestegen, en zo duur was gas sinds eind 2022 niet meer. Op de beurs koopt je leverancier het gas in dat jij thuis verbruikt. Op je energierekening komen daar nog energiebelasting, btw en de kosten van je leverancier bij, zodat je daar al gauw het dubbele betaalt. Hieronder lees je waarom de prijs zo hard oploopt, waarom hij deze winter waarschijnlijk niet snel zakt, en wat je nu het beste kunt doen met je contract.

Begin oktober zijn opnieuw gasinstallaties geraakt

Een groot deel van het gas dat Europa gebruikt, komt per schip. Het gas wordt daarvoor afgekoeld tot 162 graden onder nul. Het wordt dan vloeibaar en neemt zeshonderd keer minder ruimte in. Dat vloeibare gas heet LNG en de schepen die het vervoeren heten LNG-tankers. Qatar is een van de grootste leveranciers van LNG ter wereld. Elke tanker uit Qatar moet door de Straat van Hormuz, de smalle zeestraat tussen Iran en Oman. Sinds de oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran is die route te gevaarlijk.

Eind september leek het even rustiger te worden rond de Perzische Golf, en de gasprijs zakte op 30 september naar € 0,69 per kuub. Begin oktober zijn in het Midden-Oosten opnieuw installaties en leidingen voor LNG geraakt. Uit Qatar komt nu nog maar een kwart van de normale hoeveelheid. Europa en Azië bieden daardoor tegen elkaar op voor de LNG-tankers die wel varen. Op dinsdag 13 oktober ging de prijs op de beurs voor het eerst boven de 87 euro per megawattuur, ofwel € 0,85 per kuub. De vorige piek, half september, lag op € 0,81.

De Europese gasopslagen zijn voor 74 procent gevuld

Het idee van de gasopslagen is simpel: in de zomer vullen we ze, in de winter halen we het gas er weer uit om ons warm te houden. De Nederlandse gasopslagen zijn op 13 oktober voor 63 procent gevuld. Vorig jaar stond de teller rond deze tijd op 72 procent, twee jaar geleden op 92 procent. In heel Europa is het 74 procent. Zo weinig was het half oktober nog nooit sinds de metingen in 2011 begonnen.

Het kabinet heeft op 11 september het doel voor 1 november verlaagd van 74 naar 64 procent. Dat lagere doel is nu bijna gehaald. Om de winter door te komen telt alleen hoeveel gas er echt in de opslagen zit. Veel handelaren hebben deze zomer weinig gas opgeslagen. Ze rekenden op een snel einde van het conflict en lagere prijzen, en wachtten met inkopen. Hoe minder gas er in de bodem zit, hoe meer er in januari en februari op het moment zelf gekocht moet worden. Dat is precies de periode waarin gas het duurst is.

Dat de opslagen in oktober toch nog voller worden, komt door de LNG-tankers. Sinds 1 oktober komt er via de twee Nederlandse LNG-terminals, in Rotterdam en in de Eemshaven, meer vloeibaar gas binnen dan ooit: gemiddeld 91 miljoen kuub per dag. In september was dat 71 miljoen kuub, in juli maar 46 miljoen. 91 miljoen kuub is ruwweg een volle LNG-tanker per dag. Dat de aanvoer juist sinds 1 oktober zo hoog is, komt voor een deel door de Gate-terminal in Rotterdam. Die nam op die dag een vierde opslagtank in gebruik. De terminal kan daardoor per jaar 20 miljard kuub gas verwerken, 4 miljard meer dan eerst. Dat is ongeveer 11 miljoen kuub per dag extra, en in totaal twee derde van al het gas dat Nederland in een jaar gebruikt. Het wordt kouder en we stoken meer, maar door de extra aanvoer kunnen de opslagen nog even verder worden gevuld.

Waar dat gas vandaan komt, laat de telling van september zien. Toen legden er 18 LNG-tankers aan in Nederlandse havens, twaalf in Rotterdam en zes in de Eemshaven. Dertien daarvan brachten gas uit de Verenigde Staten. Twee kwamen uit Rusland, twee uit Trinidad en Tobago en één uit Peru. Uit Qatar kwam er geen enkele. Russisch LNG mag nog tot 1 januari binnenkomen onder langlopende contracten.

Goedkoop is dat gas niet. Europa betaalt voor elke lading de hoge beursprijs, en moet daarbij opbieden tegen kopers in Azië.

Je leest deze week misschien ook over de schaduwvloot. Dat zijn oude olietankers die Russische, Iraanse en Venezolaanse olie buiten de sancties om vervoeren. De Amerikaanse regering overweegt die sancties te versoepelen, omdat de vrachttarieven voor olietankers op een record staan. Voor de gasprijs maakt dat weinig uit. Een LNG-tanker is een heel ander schip, met gekoelde tanks die het gas op 162 graden onder nul houden. Een olietanker kan geen LNG vervoeren, dus van minder sancties op olietankers komt er geen enkele LNG-tanker bij.

Er bestaat wel een kleine schaduwvloot voor LNG. Rusland heeft via tussenpersonen een aantal LNG-tankers gekocht, ze een andere naam en vlag gegeven, en vervoert daarmee gas van Arctic LNG 2. Dat is een project van het Russische gasbedrijf Novatek op het schiereiland Gydan, in het noorden van Siberië. Daar wordt aardgas uit de grond gehaald en vloeibaar gemaakt, zodat het per tanker vervoerd kan worden. De Verenigde Staten en Groot-Brittannië hebben het project op de sanctielijst gezet. In juni deed Groot-Brittannië dat ook met vier van de tankers. Volgens scheepsdata varen ze met hun lading naar China. Dat gas komt dus niet naar Europa en drukt de Europese gasprijs niet.

Gas voor deze winter kost 85 euro per megawattuur

Op de beurs wordt niet alleen gas voor morgen verhandeld, maar ook gas voor de komende maanden en jaren. Dat heet de termijnmarkt. Gas dat deze winter geleverd wordt, kost daar nu ongeveer 85 euro per megawattuur, omgerekend € 0,83 per kuub. Vorig jaar om deze tijd was dat rond de 30 euro. Handelaren verwachten dus niet dat de prijs deze winter vanzelf zakt. Een koude winter of een nieuwe storing in de aanvoer kan de prijs zelfs verder opdrijven. Een zachte winter beperkt de schade, omdat er dan minder gas uit de opslagen nodig is.

Er is ook goed nieuws. Volgens de weermodellen wordt de winter in Japan, Zuid-Korea en delen van China zacht. Dat zijn de drie grootste kopers van LNG ter wereld. Hebben zij minder gas nodig om te stoken, dan blijven er meer LNG-tankers over voor Europa en hoeft Europa minder hard tegen Azië op te bieden. De afgelopen week hebben al een paar tankers die op weg waren naar Azië koers gezet naar Europa.

Op korte termijn ziet het er minder goed uit. Volgende week waait het in delen van Noordwest-Europa weinig tot heel weinig, en later in de week kan het flink koud worden. Bij weinig wind leveren windmolens weinig stroom en moeten gascentrales harder draaien. Dat kost extra gas, terwijl we door de kou ook meer stoken. Heb je een dynamisch contract, dan wordt stroom op zulke dagen ook duurder.

Vaste tarieven volgen de beurs met een paar weken vertraging

Een leverancier koopt het gas voor een vast contract voor een groot deel vooraf in. Een stijging op de beurs komt daardoor pas na een paar weken in de tarieven voor nieuwe klanten terecht. Dat is nu aan de gang: meerdere grote leveranciers hebben hun vaste tarieven de afgelopen week al verhoogd, en zolang de beurs zo hoog staat volgen er waarschijnlijk meer. Wie al een vast contract heeft, merkt daar niets van. Dat tarief ligt vast tot het einde van de looptijd.

In onze vergelijker is het goedkoopste vaste gastarief vandaag € 1,60 per kuub, bij een contract van 3 jaar. Gemiddeld kost gas bij een vast contract € 1,72 per kuub, met energiebelasting en btw. Met een dynamisch contract betaal je de beursprijs van de dag plus een vaste opslag van je leverancier. Bij een beursprijs van € 0,85 kom je dan rond € 1,84 per kuub uit. Dynamisch is op dit moment dus duurder dan het goedkoopste vaste contract. Voor een variabel contract mag je leverancier het tarief een paar keer per jaar aanpassen. Dat tarief loopt achter op de beurs, dus een verhoging bij de volgende aanpassing ligt voor de hand.

Stroom kost op de beurs gemiddeld 16 cent per kilowattuur

Stroom beweegt mee met het gas, omdat een groot deel van onze stroom uit gascentrales komt. Als het gas duurder wordt, wordt het produceren van stroom in die centrales ook duurder. De kale stroomprijs op de beurs ligt deze maand gemiddeld op ruim 16 cent per kilowattuur, in september was dat 15 cent. Het verschil per dag is groot. Op zaterdag 10 oktober waaide het hard en kostte stroom gemiddeld maar 5 cent. Op woensdag 14 oktober om negen uur 's ochtends kostte een kilowattuur op de beurs bijna 37 cent. Heb je een dynamisch contract, dan zie je die schommelingen direct in je prijs terug.

Wat dit betekent voor je contract

• Je vaste contract loopt de komende maanden af. Vergelijk nu al. Een nieuw contract kun je vaak maanden van tevoren vastleggen, het gaat dan in op de dag dat je oude contract afloopt. Wacht je, dan heb je een grote kans dat de tarieven voor nieuwe klanten de komende weken nog verder stijgen. Doe je niets, dan loopt je contract automatisch over in een variabel contract.
• Je hebt een variabel contract. Kijk in de app of op de website van je leverancier wat je nu betaalt, en of er al een verhoging is aangekondigd. Ligt je gastarief boven de € 1,72 per kuub, dan ben je met een vast contract nu waarschijnlijk goedkoper uit.
• Je hebt een dynamisch contract. Je betaalt nu meer dan bij de meeste vaste contracten. Verschuif wat je kunt naar de goedkope uren: de wasmachine, de droger en het laden van je auto midden op de dag of op winderige dagen. Wil je deze winter zekerheid, dan kun je overstappen naar vast. Een dynamisch contract kun je meestal per maand opzeggen.
• Je hebt zonnepanelen. Op 1 januari 2027 stopt het salderen. Een contract dat je nu afsluit, loopt grotendeels door in die nieuwe situatie. Kijk daarom ook naar de terugleververgoeding en de terugleverkosten, niet alleen naar het tarief per kuub en per kilowattuur.
• Je wilt vooral zekerheid. Kies vast. Een contract van 3 jaar is per kuub nu het goedkoopst, maar je zit dan tot eind 2029 aan een tarief uit een dure periode. Een contract van 1 jaar kost per kuub meer, maar je kunt volgend najaar opnieuw kiezen.

Veelgestelde vragen