De overgang naar duurzame energie is cruciaal, niet alleen om klimaatverandering tegen te gaan, maar ook vanwege de afnemende beschikbaarheid van fossiele brandstoffen. Deze transitie is essentieel voor een duurzame toekomst.
In dit dossier wordt besproken:
Verder wordt een overzicht geboden van alle duurzame energiebronnen en hun voor- en nadelen.
Het aandeel duurzame energie in Nederland ligt in 2023 op 33 procent van de totale elektriciteitsproductie, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
Het grootste deel van onze hernieuwbare stroom is afkomstig van windmolens.
| Jaar | Zon (%) | Wind op Land (%) | Wind op Zee (%) | Biomassa (%) | Water (%) |
|---|---|---|---|---|---|
| 2018 | 20,3% | 37,9% | 19,9% | 21,4% | 0,4% |
| 2019 | 24,5% | 36,0% | 16,2% | 23,0% | 0,3% |
| 2020 | 27,0% | 30,8% | 17,2% | 24,8% | 0,2% |
| 2021 | 28,9% | 25,5% | 20,3% | 25,1% | 0,2% |
| 2022 | 36,2% | 28,3% | 17,0% | 18,4% | 0,1% |
| 2023 | 37,1% | 30,5% | 20,1% | 12,2% | 0,1% |
Cijfers: CBS (2023)
Hoewel waterkracht, wereldwijd gezien, de belangrijkste duurzame energiebron is, is het aandeel waterkracht in Nederland te verwaarlozen.
Op zoek naar een energiecontract van een duurzame leverancier?
Hoeveel van de wereldwijde energie komt voort uit hernieuwbare energiebronnen?
Uit cijfers van Ourworldindata.org is 19,7 procent van het totale energieverbruik hernieuwbaar.
Cijfers: ourworldindata.org
Biomassa en waterkracht zijn verreweg de belangrijkste duurzame energiebronnen, gevolgd door wind en zonne-energie.
Kijken we puur naar elektriciteitsopwekking?
Dan wordt 30,1 procent van de wereldwijde elektriciteit opgewekt uit duurzame energiebronnen.
Cijfers: ourworldindata.org
In het akkoord van Parijs is afgesproken dat het aandeel hernieuwbare energie snel moet groeien om de opwarming van de aarde terug te dringen tot fors onder 2 graden Celsius, met inspanningen om de stijging te beperken tot 1,5 graden Celsius.
Met name zonne-energie en windenergie moeten hieraan bijdragen. De groeipotentie van waterkracht (hydro-energie) is beperkt.
De zon is een energiebron die nooit opraakt. Door middel van zonnepanelen of een zonneboiler kunnen we de energie die de zon afgeeft, omzetten in elektriciteit of warmte.
De verwachting is dat zonne-energie uitgroeit tot de belangrijkste of één van de belangrijkste bronnen van duurzame energie wereldwijd.
Ook de wind is een energiebron die nooit opraakt. Door middel van windturbines kan men de kracht van wind omzetten in elektriciteit. De kracht van de wind zet de wieken van de windmolen in beweging. Door deze beweging wordt een as aangedreven die uiteindelijk is verbonden aan een generator. Die zet bewegingsenergie om in bruikbare stroom.
De grootste soort windturbines kunnen jaarlijks tot wel 8 miljoen kWh aan stroom produceren. Genoeg voor 2.300 huishoudens.
Op veel plaatsen ter wereld water is continu in beweging. Denk aan rivieren of de zee middels getijden. Beweging betekent energie. En die energie kan worden omgezet in elektriciteit. Dat gebeurt op vergelijkbare wijze als bij windenergie. Maar in plaats van wind is het de kracht van water die de turbines aandrijven. De turbines zijn verbonden aan een generator die de bewegingsenergie omzet in stroom.
Op bepaalde plaatsen, bijvoorbeeld in bergachtige gebieden, is de stroming van het water nog krachtiger. Grote stuwdammen kunnen hier een enorm elektrisch vermogen opleveren. Omdat er in Nederland vrijwel geen hoogteverschil is, is ons aandeel energie uit waterkracht zeer klein. Er staan enkel een aantal kleine waterkrachtcentrales bij onze rivieren.
Energie uit biomassa, ofwel bio-energie, wordt verkregen door het verbranding van organisch materiaal, zoals hout, gft-afval, mest of plantaardige olie. Soms wordt de biomassa eerst vergast of vergist tot een biogas, dat een hogere verbrandingswaarde heeft.
Biomassa kan worden geclassificeerd als hernieuwbaar, omdat organisch materiaal (bomen en planten) altijd zullen blijven groeien.
Er is echter wel discussie over of biomassa wel of niet duurzaam is. Bij het verbranden van biomassa komt weliswaar CO2 vrij, maar tijdens de levenscyclus wordt ook CO2 opgenomen. Daarom is biomassa in theorie CO2 neutraal, maar in de praktijk niet. Dat komt omdat er bij de productie van veel biobrandstoffen ook veel energie nodig is.
Biomassa kan energieneutraal zijn als voor iedere kg biomassa die wordt verbrand ook weer nieuwe biomassa kan groeien die de vrijgekomen CO2 weer kan opnemen, bijvoorbeeld door het planten van nieuwe bomen. Hier zit echter wel een nodige tijdsvertraging in.
Geothermie of aardwarmte is een duurzame energievorm. Dat komt omdat de energie in de aarde in principe onuitputtelijk is. Dat komt door de hete aardkern. Hoe dichter bij de kern, hoe warmer het wordt. Op sommige plaatsen zit de aardwarmte nog dichter onder het aardoppervlak, bijvoorbeeld in IJsland.
Het principe van geothermie is dat aarde of water diep onder de grond een hoge temperatuur heeft. Deze energie in de vorm van warmte kan, na transport via een buizensysteem, direct worden benut, bijvoorbeeld voor het verwarmen van huizen of kantoren. Een andere optie is om de warmte om te zetten in elektriciteit.
