Energiemonitor ACM: gas 7 procent duurder, stroom stijgt veel minder

De variabele tarieven voor gas gaan deze maand flink omhoog. Per 1 juli rekenen leveranciers gemiddeld zo'n 7 procent meer voor een variabel gascontract dan een maand eerder. Daarmee liggen die tarieven inmiddels 12 procent hoger dan vlak voor het uitbreken van de oorlog in Iran. Dat blijkt uit de nieuwste Energiemonitor van de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Leveranciers passen variabele tarieven meestal maar vier keer per jaar aan, dus lang bleef het rustig. De ACM waarschuwde vorige maand al dat de rekening eraan zat te komen.

Stroom is een ander verhaal. De variabele stroomtarieven stegen met ongeveer 3 procent, een stuk minder dan gas. Dat komt deels doordat het zomer is: er is veel zon en wind, waardoor gascentrales minder vaak de prijs bepalen en een hogere gasprijs op dit moment minder hard doorwerkt in je stroomtarief. Belangrijk om te weten: als er weinig zon en wind is, zet gas nog steeds grotendeels de stroomprijs. Van een blijvende ontkoppeling is dus geen sprake.

Nederland levert steeds vaker stroom aan het buitenland

Over een langere periode is Nederland dankzij alle windparken en zonnepanelen steeds vaker netto-exporteur van stroom. In de eerste helft van 2026 ging er 7,7 TWh de grens over, vooral naar Belgie, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Ongeveer de helft van alle stroom die we opwekken komt inmiddels van windmolens en van zonnepanelen op daken en in zonneparken.

De afgelopen weken kwam daar nog iets bij. Door de hitte moesten Franse kerncentrales hun productie terugschroeven, omdat het rivierwater voor de koeling te warm werd. Daardoor werd de stroommarkt in Noordwest-Europa krapper, liepen de prijzen tijdelijk op en exporteerde Nederland meer stroom dan normaal.

Bij de vaste contracten zie je juist het omgekeerde: het aanbod werd deze maand 1 tot 6 procent goedkoper. Dat past bij de groothandelsprijzen, die de afgelopen maand tijdelijk daalden maar vooral erg beweeglijk waren.

Sinds de oorlog kiezen mensen massaal voor zekerheid

Direct na het uitbreken van de oorlog in Iran kozen opvallend veel mensen voor een vast contract. Waar de netto groei het afgelopen jaar rond de 25.000 huishoudens per maand lag, waren dat er in maart ineens 110.000 en in april 40.000. In mei sloeg dat om naar een netto daling van 17.000. Ondertussen blijft het aantal dynamische contracten stijgen: netto 17.000 in maart, 23.000 in april en 30.000 in mei.

Interessant detail: bijna niemand stapt daarvoor over naar een andere leverancier. Het aantal overstappers is al maanden opvallend laag. De groei van vaste contracten komt dus vooral van mensen die bij hun eigen leverancier van variabel naar vast wisselen. Rust in de tent, zonder het gedoe van overstappen.

Vast, variabel of dynamisch?

Er is nog steeds volop keuze, en de ACM raadt aan om goed na te denken over wat bij jouw situatie past. Kort samengevat:

• Vast: je tarief staat een afgesproken periode vast. Dat geeft zekerheid, maar je profiteert niet van dalingen. Stop je eerder, dan betaal je vaak een opzegvergoeding.
• Variabel: de tarieven veranderen meestal vier keer per jaar en kunnen dus omhoog of omlaag.
• Dynamisch: je tarief volgt de groothandelsmarkt en verandert per dag of zelfs per kwartier. Je profiteert van lage prijzen als er veel zon en wind is, maar draagt ook het risico van plotselinge pieken.

De gasprijs blijft nerveus

Op de groothandelsmarkt ging de gasprijs de afgelopen maand alle kanten op. Eerst zakte de prijs van ongeveer 51 euro per MWh naar 41 euro, om daarna weer op te lopen tot zo'n 54 euro. Onder de streep ligt gas dus weer hoger dan een maand geleden.

Gasopslagen lopen achter op vorig jaar

De Nederlandse gasopslagen zijn nu voor circa 30 procent gevuld. Vorig jaar op dezelfde datum was dat nog 52 procent. Op basis van Europese regels moet Nederland de opslagen voor het stookseizoen voor minimaal 74 procent vullen, dus er is nog werk aan de winkel.

Bij de gasopslag in Grijpskerk greep de ACM deze maand in. De toezichthouder bepaalde dat de NAM bedrijven die van de opslag gebruik willen maken niet mag verplichten om mee te betalen aan de afwikkeling van aardbevingsschade. Inmiddels hebben Energie Beheer Nederland (EBN) en de NAM een overeenkomst gesloten en wordt de opslag gevuld.

Lees ook: Nederlandse gasopslagen nog niet op schema voor de winter.

Deze leveranciers vallen op met hoge tarieven

De ACM houdt de tarieven van leveranciers in de gaten en vergelijkt ze onderling. Uit de Monitor Consumentenmarkt Energie blijkt dat een paar contracten deze maand duidelijk duurder zijn dan vergelijkbare contracten elders:

• Ventum bij variabele stroom
• Energyhouse bij variabele stroom en variabel gas
• Kikker bij dynamische stroom
• Van Helder bij een vast gascontract van een jaar

Daarnaast rekenen twee leveranciers opvallend veel voor hun modelcontract: Tibber en EP NL, allebei voor stroom. Een modelcontract is een standaardcontract dat elke leverancier wettelijk moet aanbieden, ook als die eigenlijk alleen dynamische contracten wil verkopen. Een duur modelcontract zegt dus niets over de andere contracten van diezelfde leverancier.

Wat betekent dit voor jou?

Kort gezegd: gas wordt duurder, stroom houdt zich nog een beetje in en de markt blijft schommelen. Heb je een variabel gascontract, dan zie je de tarieven deze maand stijgen. Tegelijk daalt het aanbod van vaste contracten juist een beetje. Precies zo'n moment waarop het loont om even de tarieven naast elkaar te leggen voordat je iets kiest of verlengt. Met de energievergelijker zie je in een paar klikken wat er bij jouw verbruik past.

Bron: Energiemonitor en Monitor Consumentenmarkt Energie van de ACM, juli 2026.