Shehbaz Khan 
0 comments
De Europese gasvoorraden lopen snel terug. Nederland bungelt inmiddels onderaan met een vullingsgraad van iets boven de 54 procent. Alleen Kroatië en Frankrijk zitten in dezelfde hoek, maar dat maakt het probleem niet kleiner.
Dit is geen toeval. Dit is beleid dat nu botst met de werkelijkheid.
Wie de cijfers wil zien zonder interpretatie of framing, kan ze realtime volgen via
https://agsi.gie.eu/
Daar zie je meteen hoe krap het speelveld is geworden.
Dunkelflaute laat zien waar de rek eruit is
De afgelopen maanden kregen we weer te maken met Dunkelflaute. Donker, windstil winterweer. Zonnepanelen doen niets, windmolens nauwelijks iets. En dan blijkt ineens waar Nederland écht op draait:
Gas.
Niet omdat we dat zo leuk vinden, maar omdat het systeem anders vastloopt. In zulke momenten schakelen gascentrales bij. Vroeger konden we terugvallen op kolen. Tegenwoordig hebben we die luxe niet meer. Wij hebben vooral keuzes gemaakt en gehoopt dat het weer zou meewerken.
Dat deed het niet.
Weg van Russisch gas, maar niet weg van afhankelijkheid
Europa wilde Poetin niet langer rijker maken. Geen indirecte financiering van de oorlog in Oekraïne. Begrijpelijk. Moreel verdedigbaar.
Maar kijk wat we ervoor in de plaats hebben gezet.
De gaskraan in Groningen werd definitief dichtgedraaid. Kleine velden verdwenen uit beeld. En Europa werd steeds afhankelijker van LNG. Per schip. Van de wereldmarkt. Vooral uit de VS en het Midden-Oosten.
Russisch gas via Oekraïne viel weg. Dat was ongeveer 5 procent van de Europese gasvraag. Niet allesbepalend, maar precies dat beetje flexibiliteit dat je mist als het spannend wordt. Noorwegen sprong bij als grootste leverancier. LNG moest de rest opvangen.
Gevolg: meer afhankelijkheid, hogere prijzen en minder grip.
Volle buffers waren het plan, lege buffers zijn de realiteit
Na de gascrisis van 2022 sprak Europa af dat de gasopslagen voor de winter voor 90 procent gevuld moesten zijn. Dat plan werkte. Deze winter komt Europa niet zonder gas te zitten.
Maar dat is slechts de helft van het verhaal.
De andere helft is lastiger. Hoe leger de buffers nu raken, hoe moeilijker het straks wordt om ze weer te vullen richting de volgende winter. Zeker als de kou nog even aanhoudt. En dat zien we nu gebeuren.
De gasprijzen zijn al flink opgelopen. Niet alleen door de lage voorraden, maar ook door geopolitiek. Dreigende taal vanuit Qatar over LNG leveringen. Definitief afscheid van Russisch gas via Oekraïne. En een markt die onzekerheid direct doorrekent.
Europa kijkt verder dan energie en vertrouwt niemand meer blind
Tegen die achtergrond is het geen toeval dat Europa inzet op de EU-Mercosurdeal. Handel met Zuid-Amerika. Meer spreiding. Minder afhankelijkheid van één richting.
Ursula von der Leyen noemt het groeikansen en welvaart. Dat klopt. Maar onder de oppervlakte draait het om iets anders: strategische autonomie. Europa wil niet meer gokken op vaste vrienden.
Dat wantrouwen komt niet uit het niets. De VS gedraagt zich steeds nadrukkelijker als dominante macht in het westelijk halfrond. De inval in Venezuela. Dreigende taal richting Groenland. Openlijk schuiven met NAVO-afspraken.
Groenland, formeel onderdeel van Denemarken en daarmee van de NAVO, is strategisch goud. Tussen Rusland, China en de VS. Met militaire aanwezigheid en zeldzame grondstoffen. Dat dit onderwerp überhaupt serieus besproken wordt, zegt genoeg over hoe gespannen het speelveld inmiddels is.
Olie herinnert de markt eraan hoe fragiel alles is
De olieprijs leek even te kalmeren door verwachtingen van een overaanbod. Tot Iran weer op scherp kwam te staan.
Nieuwe protesten tegen het regime van Ayatollah Khamenei worden hard onderdrukt. Honderden doden, oplopende spanningen en het bekende verwijt richting Israël en de VS. Het risico op militair ingrijpen hangt opnieuw in de lucht.
Iran produceert tussen de 3 en 4 miljoen vaten olie per dag. Ter vergelijking: Venezuela komt nauwelijks aan 1 miljoen. Als Iran wegvalt door sancties of conflict, is de impact fors. Maar zelfs zonder daadwerkelijke productiedaling jaagt onzekerheid de prijs omhoog.
De markt rekent vooruit. Altijd.
Gasmarkt oogt rustig, maar is nerveus vanbinnen
De lange termijn gasmarkt begon 2026 opvallend kalm. TTF Cal-27 schommelt rond de 25 euro per MWh. Nauwelijks beweging.
Maar dat beeld bedriegt.
De LNG-markt verwacht veel nieuwe capaciteit wereldwijd. Vooral de VS blijft dominant. Door milder weer en lagere binnenlandse vraag daar, wordt export richting Europa weer aantrekkelijk. Dat helpt.
Tegelijk is de Europese gasbalans historisch krap. Duitsland onder de 50 procent. Nederland rond de 42. Frankrijk net daarboven. Dat betekent minder flexibiliteit. Minder marge. Elke koudegolf telt dubbel.
De temperatuurverwachtingen zijn recent bijgesteld naar ondergemiddeld. Gevolg: hogere prijzen voor de komende maanden. Niet paniekerig, wel scherp. Want hoe leger de buffers, hoe minder speelruimte het systeem heeft.
Stroomprijs wordt wakker en kijkt chagrijnig om zich heen
Na weken van stilte schoot de elektriciteitsprijs voor februari omhoog met meer dan 6 procent naar ruim 100 euro per MWh. Het hoogste niveau sinds begin november.
Dat is geen toeval. Meer kou betekent meer vraag. In landen met elektrische verwarming nog sterker dan hier. Tel daar de stijgende gasprijs bij op en het domino-effect is compleet.
Ook de CO₂-prijs loopt stevig door. Het Dec-26 contract brak door de 90 euro per ton. Minder veilingvolume dit jaar, blijvend hoge vraag. Dat zet structurele druk op stroomprijzen, ook als het weer straks meewerkt
Tot slot
Europa komt deze winter niet zonder gas te zitten. Maar comfortabel is anders.
We wilden Poetin niet financieren. Dat is gelukt.
Maar we hebben onze eigen productie afgesloten en ingeruild voor dure LNG en nieuwe afhankelijkheden.
De vraag is niet of dit moreel goed voelt.
De vraag is of het strategisch houdbaar is.
Want gas mag dan politiek ongemakkelijk zijn, het is voorlopig nog onmisbaar.
En de markt trekt zich niets aan van goede bedoelingen.
Wie denkt dat energie weer saai wordt, kijkt niet naar de cijfers.
Wie denkt dat afhankelijkheid verdwenen is, heeft alleen van richting gewisseld.
