CO2-uitstoot is het vrijkomen van CO2 in de atmosfeer. Dit vindt plaats door de verbranding van fossiele brandstoffen, zoals olie, kolen en aardgas. Ook mensen en dieren stoten CO2 uit.
Een deel van de CO2-uitstoot wordt opgenomen door bomen, planten en plankton in de zee. Deze organismen zetten CO2 om in zuurstof (O2).
In dit dossier wordt besproken:
We duiken er direct in.
Wat is CO2 eigenlijk?
CO2 (koolstofdioxide) is een kleurloos en reukloos gas dat bestaat uit een verbinding tussen koolstof (C) en zuurstof (O2). Het komt van nature voor in de aardatmosfeer.
Deze uitstoot komt voort uit:
Ter vergelijking: 1 ton (1.000 kg) CO2 komt vrij bij:
Deze landen hebben de hoogste totale CO2-uitstoot (in 2021):
| Land | CO2-uitstoot | Aandeel wereldwijd |
|---|---|---|
| 1. China | 12,5 miljard ton | 32,9% |
| 2. Verenigde Staten | 4,8 miljard ton | 12,6% |
| 3. India | 2,6 miljard ton | 7,0% |
| 4. Rusland | 1,9 miljard ton | 5,1% |
| 5. Japan | 1,1 miljard ton | 2,9% |
Bron: JRC/IEA/PBL 2021
China en de Verenigde Staten stoten dus het meest CO2 uit. Uit cijfers blijkt dat China goed is voor ongeveer 33 procent van de totale wereldwijde uitstoot. De VS komt daarna met 12,6 procent, gevolgd door India (7 procent).
Deze landen hebben de hoogste gemiddelde CO2-uitstoot per inwoner:
(cijfers 2021, Ian Tiseo, Statista)
De totale CO2-uitstoot van Nederland bedraagt zo’n 147 miljoen ton in 2021 (JRC/IEA/PBL 2021). Dat komt neer op circa 8.500 kg per persoon per jaar.
Het deel dat Nederland uitstoot, is goed voor ongeveer 0,39 procent van de wereldwijde uitstoot.
(cijfers 2021, Ian Tiseo, Statista)
CO2-uitstoot komt voor uit:
Met name de energiesector en industrieën nemen een groot aandeel van de totale CO2 uitstoot in beslag.
Veel mensen vragen zich af hoeveel CO2 een auto of vliegtuig uitstoot, omdat zij hier actief een rol in kunnen hebben bij het beperken van de eigen CO2-uitstoot.
Daarom hieronder een overzicht van de uitstoot CO2 (in gram) per passagier per kilometer binnen de transportsector voor een fiets, trein, bus, scooter, kleine personenauto, grote personenauto en vliegtuig.
Bron data: EEA
*Bij de berekening is rekening gehouden met het gemiddeld aantal passagiers per transportmiddel (in Europa).
Ook mensen ademen CO2 uit en dragen daarbij bij aan de totale CO2-uitstoot. Bij planten zie je juist het omgekeerde effecten: die nemen CO2 op.
Maar hoeveel CO2 stoot de mens uit via ademen?
| Activiteit | CO2-uitstoot |
|---|---|
| Een vliegtuig op retourvlucht van Amsterdam naar London | 18,33 ton (uitstoot voor het hele vliegtuig) |
| Met het vliegtuig naar Kreta op zomervakantie met het gezin (4 personen) | 3,28 ton (uitstoot voor 4 personen) |
| 20.000 km rijden in een benzineauto (bij verbruik: 1 op 15) | 2,93 ton |
| Stroomverbruik op jaarbasis van een gemiddeld huishouden (grijze stroom) | 1,50 ton |
Er kan verder sprake zijn van directe uitstoot of indirecte uitstoot van CO2. Directe uitstoot vindt plaats bij de bron, terwijl indirecte uitstoot niet direct zichtbaar is.
Voorbeelden:
| Directe uitstoot | Indirecte uitstoot |
|---|---|
| De uitlaatgassen die een auto met verbrandingsmotor uitstoot | Het rijden met een elektrische auto. Bij het fabriceren van de accu komt ook CO2 vrij. |
| Een elektriciteitscentrale die kolen verbrand om stroom op te wekken | Het aanzetten van je tuinverlichting. Er moet ergens een centrale zijn die je van de nodige stroom voorziet |
| Een fabriek die CO2-uitstoot om staal te maken uit ijzererts en steenkool | Het eten van vlees. Productie van voer voor dieren. |
Op dit moment stagneert de groei van CO2 in de atmosfeer. Dit komt door strengere regelgeving en een toename in duurzame energie.
CO2, methaan en andere gassen gedragen zich in de atmosfeer als een broeikasgas. Dit zijn gassen die zorgen ervoor dat de warmte van de zon wordt vastgehouden. Daardoor wordt de evenwichtstemperatuur in stand gehouden.
CO2 is op zichzelf dus helemaal niet schadelijk. Sterker nog, we hebben een bepaalde hoeveelheid CO2 in de atmosfeer nodig.
Het berekenen van CO2-uitstoot en het effect dat deze uitstoot heeft voor het milieu is erg ingewikkeld.
Door toepassing van scheikunde en wiskunde kan men eenvoudig uitrekenen hoeveel co2 er vrijkomt bij de verbranding van 1 liter diesel of benzine:
Diesel
1 liter diesel weegt 835 gram. Daarvan is 720 gram koolstof. Om deze te verbranden (en om te zetten in CO2) is 1.920 gram zuurstof (O2) nodig. Deze twee waarden kan men bij elkaar optellen: 720 + 1920 = 2640 gram CO2. Ofwel 1 liter diesel stoot afgerond 2,6 kg CO2 uit.
Benzine
1 liter benzine weegt 750 gram. Ongeveer 652 gram daarvan is koolstof. Om deze te verbranden is 1.740 gram zuurstof nodig. Per liter benzine stoot men dus 652 + 1.740 = 2.392 gram (2,4 kg afgerond) CO2 uit.
Een vliegtuig verbrandt kerosine en stoot daarbij CO2 uit. Maar niet ieder vliegtuig is even groot en even zwaar gevuld met hetzelfde aantal passagiers. Bovendien verandert de CO2-uitstoot gedurende de hele vlucht:
Tot slot is het effect van CO2-uitstoot op grote hoogte anders dan op zeeniveau.
Ook de CO2-uitstoot van een auto kan sterk verschillen:
Een auto met dieselmotor stoot gemiddeld 5 procent meer broeikasgassen uit dan een auto met een benzinemotor.
Voor een zwaardere auto is het brandstofverbruik (en dus de CO2-uitstoot) hoger. Hogere auto’s, zoals SUV’s hebben meer luchtweerstand en verbruiken daardoor ook meer.
Auto’s met meer vermogen, stoten meer CO2 uit dan auto’s met minder vermogen.
Sneller rijden betekent doorgaans een hoger brandstofverbruik en dus een hogere uitstoot. Dat betekent niet dat sneller rijden per km soms zuiniger kan zijn dan langzamer rijden. Dit gaat vooral op als je stadsverkeer vergelijkt met snelwegverkeer.
Snel accelereren en laat remmen resulteert in een hogere CO2-uitstoot.
Met het nieuwe energielabel is ongeveer te zien hoe zuinig een nieuwe auto is:
| Energielabel | Zuinigheid ten opzichte van gemiddelde auto van dezelfde grootte |
|---|---|
| A | Minstens 20 procent zuiniger |
| B | 10 tot 20 procent zuiniger |
| C | 0 tot 10 procent zuiniger |
| D | 0 tot 10 procent minder zuinig |
| E | 10 tot 20 procent minder zuinig |
| F | 20 tot 30 procent minder zuinig |
| G | Meer dan 30 procent minder zuinig |
Via verschillende websites kun je je eigen CO2-uitstoot berekenen, bijvoorbeeld als je een reis gaat maken met de trein, auto of vliegtuig.
Wil je je eigen uitstoot verlagen of compenseren? Dat kan. Er zijn kortweg drie manieren om de CO2-voetafdruk te verminderen.
Je kunt veel energie besparen door energiebesparende maatregelen te nemen:
Je kunt ook je eigen energieverbruik verlagen door:
Er zijn verschillende initiatieven waarbij je je eigen CO2-uitstoot kunt compenseren:
Iemand die zijn/haar CO2-uitstoot heeft gecompenseerd, is energieneutraal.
Enkele projecten om de uitstoot van CO2 te compenseren, zijn:
