Gas op de beurs goedkoper, je energietarief nog niet: vast, variabel of dynamisch?

Gas kost op de beurs nu € 0,71 per kuub. Half september was dat nog € 0,81. Op je energierekening zie je die daling nog niet terug. Wie vandaag een nieuw contract afsluit, betaalt gemiddeld € 1,67 per kuub, het hoogste bedrag van dit jaar. En wie een variabel contract heeft, krijgt bij een aantal leveranciers per 1 oktober of 1 november juist een verhoging. Dat is geen vergissing van je leverancier. Zo werkt de energiemarkt: je tarief loopt weken tot maanden achter op de beurs. Hieronder lees je waarom, wat er per 1 oktober is veranderd, en welke keuze nu bij jou past.

De beurs zakt, het tarief blijft hangen

Begin augustus kostte een kuub gas op de beurs nog € 0,54. Daarna ging de prijs hard omhoog. Qatar is een van de grootste leveranciers van vloeibaar gas (LNG) ter wereld. Elke tanker uit Qatar moet door de Straat van Hormuz, de smalle zeestraat tussen Iran en Oman. Sinds de oorlog met Iran valt Iran daar schepen aan, en er is al een tanker op een zeemijn gelopen. De rederijen van LNG-tankers varen die route daarom niet meer. Daardoor komt er veel minder gas naar Europa. Tegelijk zijn de Europese gasopslagen veel leger dan normaal. Op 15 september kostte een kuub gas op de beurs € 0,81, het hoogste punt. Sindsdien zakt de prijs weer, vooral omdat er voorzichtige signalen kwamen dat de spanningen rond de Straat van Hormuz afnemen. Toen de gesprekken tussen de Verenigde Staten en Iran eind september even vastliepen, ging de prijs meteen een paar dagen omhoog. Zo gevoelig is de markt op dit moment. Op 1 oktober was de prijs € 0,71.

De tarieven voor nieuwe klanten gingen in dezelfde periode van gemiddeld € 1,49 naar € 1,67 per kuub. Ze stegen later dan de beurs, en ze dalen ook later. In de grafiek zie je dat goed: de onderste lijn is al een paar weken op weg terug, de bovenste staat nog op zijn hoogste punt.

Waarom die vertraging? Een leverancier koopt het gas dat jij in januari verbruikt niet in januari in, maar ruim van tevoren, in delen verspreid over maanden. Zo voorkomt hij dat één dure dag je hele tarief bepaalt. Het nadeel is dat een daling op de beurs pas na een tijd in zijn inkoop zit. Bij variabele contracten komt daar nog iets bij. De leverancier past dat tarief een paar keer per jaar aan en moet het ruim van tevoren aankondigen. Essent maakte het tarief van 1 oktober al op 24 augustus bekend, toen gas op de beurs nog volop aan het stijgen was. Bij vaste contracten gaat het sneller, omdat leveranciers die prijzen elke paar dagen opnieuw vaststellen. Daar zie je een daling op de beurs dus het eerst terug.

Wat er per 1 oktober en 1 november verandert bij variabel

Heb je een variabel contract, dan merk je de dure septembermaand nu. Dit zijn de wijzigingen die de leveranciers zelf hebben gepubliceerd voor hun klanten met een variabel contract. Mega past de tarieven elke maand aan, de anderen een paar keer per jaar.

Bron: de leveranciers zelf. Per maand bij 2.300 kWh stroom en 1.000 m³ gas per jaar.

Bij Mega zie je hoe de vertraging werkt. Het tarief voor november staat al vast, en het ligt € 0,22 per kuub boven dat van oktober. Wie daar zit, betaalt in november 31 euro per maand meer dan nu, terwijl gas op de beurs alweer goedkoper is. Bij Innova gaat het tarief pas op 1 november omhoog, maar dan wel met € 0,13 per kuub.

Variabel afsluiten is nu flink duurder dan vast

Stap je nu over, dan is een nieuw variabel contract voor je portemonnee bijna nergens een goed idee. Bij Eneco, Oxxio, Engie, Budget Thuis en Vandebron betaal je als nieuwe klant met een variabel contract 30 tot 38 euro per maand meer dan met hun eigen contract van 3 jaar vast.

Bij 2.300 kWh stroom en 1.000 m³ gas per jaar, zonder welkomstkorting.

Er is één uitzondering. Zit je al langer bij Essent of Energiedirect op een variabel contract, dan betaal je ook na 1 oktober voor gas minder dan een nieuwe klant voor 3 jaar vast (€ 1,50 tegenover € 1,55 per kuub). Voor stroom betaal je wel meer. Opgeteld scheelt het nu maar een paar euro per maand. Dat komt door dezelfde vertraging: jouw tarief is nog gebaseerd op de goedkopere inkoop van de zomer. Bij de volgende aanpassing haalt de beurs je in, net als bij Mega en Innova.

Vast, variabel of dynamisch: wat houdt het in?

Vast. Je spreekt voor 1, 2 of 3 jaar een tarief per kuub en per kWh af. Dat tarief verandert niet, wat de beurs ook doet. Alleen de belasting en de netbeheerkosten kunnen nog wijzigen, want die bepaalt de overheid. Het voordeel is zekerheid. Het nadeel is dat je vastzit aan de prijs van het moment waarop je tekent. Stap je eerder over, dan betaal je meestal een opzegvergoeding en verlies je vaak (een deel van) je welkomstbonus.

Variabel. Je kunt altijd opzeggen, met een opzegtermijn van 30 dagen en zonder boete. De leverancier mag het tarief een paar keer per jaar aanpassen. Zoals je hierboven ziet, volgt dat tarief de beurs met maanden vertraging, en nieuwe klanten betalen er nu een flinke toeslag op. Loopt je vaste contract af en doe je niets, dan gaat het automatisch over in een variabel contract.

Dynamisch. Je betaalt de beursprijs van dat moment, plus een vaste opslag van je leverancier en de belasting. Voor stroom verandert de prijs elk uur, voor gas elke dag. Op 1 oktober kostte gas bij een dynamisch contract gemiddeld € 1,38 per kuub, € 0,14 minder dan het goedkoopste vaste contract en bijna € 0,30 minder dan gemiddeld bij vast. Je ziet een daling op de beurs dus meteen terug. Maar een stijging ook: was je half september dynamisch, dan betaalde je toen ook het hoogste bedrag. In een koude winter met lege opslagen kan dat flink oplopen.

Voor stroom geldt dat nog sterker, want die prijs hangt ook af van het weer. In de laatste week van september werd stroom op de beurs bijna 18 procent duurder, terwijl gas juist goedkoper werd. De reden: het waaide minder hard, dus er kwam minder stroom uit windmolens. Op dinsdag 22 september kostte stroom tussen 19.00 en 20.00 uur op de beurs € 0,57 per kWh, nog zonder belasting. Met een dynamisch contract merk je zo’n uur direct. Kun je je verbruik niet verschuiven, dan betaal je dat gewoon.

Welke keuze past bij jou?

• Je vaste contract loopt de komende maanden af. Vergelijk nu al, want je kunt een nieuw contract vaak maanden vooruit vastleggen. Het gaat dan in op de dag dat je oude contract afloopt. Doe je niets, dan loopt je contract automatisch over in een variabel contract, en dat is op dit moment de duurste keuze.
• Je hebt nu een variabel contract. Kijk in de app of op de website van je leverancier wat je nu precies betaalt. Ligt je gastarief boven de € 1,65 per kuub, of heeft je leverancier al een verhoging aangekondigd, dan ben je met een vast contract nu vrijwel zeker goedkoper uit. Zit je, zoals bij Essent en Energiedirect, nog op een lager tarief, dan heb je even de tijd. Houd dan de volgende aanpassing in de gaten, meestal per 1 januari.
• Je hebt zonnepanelen. Op 31 december 2026 stopt de salderingsregeling. Vanaf 1 januari 2027 mag je de stroom die je teruglevert niet meer wegstrepen tegen de stroom die je afneemt. Je krijgt dan een terugleververgoeding per kWh en betaalt vaak terugleverkosten. Een contract van 3 jaar dat je nu afsluit, loopt grotendeels door in die nieuwe situatie. Kijk daarom niet alleen naar het kuub- en kWh-tarief, maar ook naar wat je voor teruggeleverde stroom krijgt en betaalt. Wat dat voor jou betekent, reken je uit met onze terugleverkosten-rekentool. Meer over de achtergrond lees je in ons artikel over het einde van salderen.
• Je gaat binnen een jaar verhuizen. Kies dan geen lang contract met een bonus die pas aan het eind wordt uitbetaald. Een contract van 1 jaar vast of een variabel contract dat je zonder boete kunt opzeggen past beter, ook al betaal je per kuub iets meer.
• Je kunt je verbruik verschuiven. Heb je een warmtepomp, een elektrische auto of een thuisbatterij, dan kan een dynamisch contract veel opleveren. Je laadt en verwarmt dan op de uren dat stroom goedkoop is. Zonder die mogelijkheid ben je vooral afhankelijk van het weer en de beurs.
• Je wilt vooral zekerheid. Kies vast. Een contract van 3 jaar is per kuub nu het goedkoopst, maar je zit dan tot eind 2029 aan de prijs van vandaag. Een contract van 1 jaar kost per kuub meer, maar je kunt volgend najaar opnieuw kiezen, als de markt misschien wat rustiger is.

Kijk goed naar de welkomstbonus

Steeds meer leveranciers houden het tarief per kuub hoog en geven er een grote bonus bij. Innova Energie is daar nu het duidelijkste voorbeeld van. Bij 3 jaar vast rekent Innova € 1,52 per kuub. Op 10 september was dat nog € 1,43, met een bonus van 500 euro. Nu is de bonus in onze vergelijker 1.250 euro, bij een verbruik van 1.000 kuub gas per jaar. Over drie jaar betaal je ongeveer 263 euro meer voor je gas, en je krijgt 750 euro meer bonus terug. Dat klinkt goed, maar er zitten voorwaarden aan:

• De bonus hangt af van je verbruik. Hij is volledig gekoppeld aan gas. Gebruik je minder dan je bij het afsluiten opgaf, dan mag Innova de bonus naar verhouding korten. Gebruik je 10 procent minder gas, dan krijg je 10 procent minder bonus.
• Je krijgt hem later. De bonus wordt verrekend op je jaarnota: afhankelijk van de actie na elk voltooid contractjaar, of pas aan het eind van de looptijd. Stop je eerder, dan vervalt het deel dat nog niet is uitbetaald.
• Zonder bonus is het een duur contract. In onze vergelijker kost dit contract met de bonus over de looptijd verdeeld 171 euro per maand. Zonder bonus is dat ruim 205 euro.

Welke voorwaarden bij jouw aanbod horen, staat in de offerte en de bevestigingsbrief. Lees die voordat je tekent. Gebruik je minder gas dan gemiddeld, bijvoorbeeld omdat je in een appartement woont of een warmtepomp hebt, dan is een contract met een lager tarief en een kleinere bonus vaak voordeliger.

Wat kun je deze winter verwachten?

De komende weken ligt het voor de hand dat de vaste tarieven voor nieuwe klanten iets zakken, als de beurs rond de € 0,70 per kuub blijft. Leveranciers passen die prijzen het snelst aan. Variabele tarieven volgen later, dus daar zie je de daling op zijn vroegst bij de aanpassing van 1 januari terug. Ook voor volgend jaar rekent de markt op lagere prijzen: gas voor levering in heel 2027 kost op de beurs nu ongeveer € 0,56 per kuub, tegen € 0,71 vandaag. Dat is een verwachting, geen garantie.

Daar staat een groot risico tegenover: de Nederlandse gasopslagen zijn voor 58,5 procent gevuld (29 september). Vorig jaar op dezelfde dag was dat 70,3 procent, in 2024 zelfs 92,5 procent. Het idee van de opslagen is simpel: in de zomer vullen we ze, in de winter halen we het gas er weer uit om ons warm te houden. Hoe minder er in zit, hoe meer gas er in januari en februari op het moment zelf gekocht moet worden, precies wanneer het het duurst is.

Dat extra gas komt grotendeels per schip, als LNG. En om die ladingen bieden we tegen Azië op. China, Japan en Zuid-Korea kopen net als Europa LNG uit onder meer de Verenigde Staten, en sinds het gas uit Qatar niet meer komt, zijn er minder ladingen om te verdelen. Een lading gaat naar wie er het meest voor betaalt. Wordt het in Azië koud, dan bieden ze daar meer, en moet Europa meer betalen om hetzelfde schip naar zich toe te halen. Een koude winter in Azië kan onze gasprijs dus net zo goed opdrijven als een koude winter hier.

Blijft de winter zacht, hier en in Azië, dan valt het mee. Wordt het een paar weken flink koud, of komt er nieuw slecht nieuws uit het Midden-Oosten, dan kan de beursprijs snel weer stijgen. Dat risico betaal je bij een vast contract niet, bij een dynamisch contract wel.

Heb je de keuze nu, dan is een vast contract de veiligste route. Wil je de daling van de beurs meepakken, kies dan voor 1 jaar en vergelijk volgend najaar opnieuw. Welk contract voor jouw verbruik het voordeligst is, met alle kortingen meegerekend, zie je in onze energievergelijker.